Seeking a Solution for Waste Treatment in Con Dao (Vietnamese)

According to waste management experts and planners, Con Dao’s existing treatment facility—which already includes an incinerator—can be fully upgraded to meet future waste needs, and even potentially operate as a 100% circular waste treatment system. Therefore, they say, Con Dao does not need to build a new plant that not only includes an incinerator, but also many additional infrastructure such as warehouses, ash and slag storage, and roads for vehicles—all within a pristine forest.

Experts also emphasised that the proposed waste-to-energy and recycling plant, planned for construction in Con Dao’s primary forest, is economically and technologically inefficient, as its planned capacity of only 36–67 tons per day is too small for effective waste-to-energy operations. Ba Ria–Vung Tau province is still seeking investors for the project, but none have responded.

The current waste treatment area is planned to be repurposed for a resort and tourism development project. “No pressure from waste accumulation on the island should be used to justify a new waste treatment facility in the primary forest, and then only to convert the existing landfill site into a planned tourism site for real estate developers,” experts emphasized.

Use the translation tool and read more about this issue here and here.

---

As a nonprofit journalism organization, we depend on your support to fund more than 170 reporting projects every year on critical global and local issues. Donate any amount today to become a Pulitzer Center Champion and receive exclusive benefits!

---

Đi tìm lời giải cho việc xử lý rác ở Côn Đảo

1,92ha dự kiến bị san bằng để làm dự án nhà máy xử lý rác Côn Đảo, một không gian cây rừng đa tầng tán, mà khi vạch cây rừng bước vào, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng. Những lớp cây cao đến trung bình, cây thấp, cây bụi, dây leo, thảm lá mục dưới chân, thực vật côn trùng xung quanh… Nhiều luồng ánh sáng xuyên qua các tầng lá, vẽ nên những hoa văn loang lổ trên mặt đất. Tiếng gió rì rào và hơi nước biển như đang thầm thì một bí mật. Và ngay sát bên diện tích này là bóng một cây sao đen cổ thụ - cây di sản - cao vút hơn 30m, khoảng 237 năm tuổi, với hệ thống rễ to lớn bò khắp khu vực.

Côn Đảo có địa hình đặc trưng với phần lớn là đồi núi dốc mạnh. 1,92ha dự kiến bị san bằng để làm dự án xử lý rác có độ dốc tầm 15 độ, nằm ven đường Tây Bắc. Kế hoạch xây dựng dự án đốt rác phát điện và tái chế tại khu vực rừng đặc dụng thuộc VQG Côn Đảo được cảnh báo sẽ làm phân mảnh dải rừng nguyên sinh liên tục ven biển, phá hoại cảnh quan - đa dạng sinh học, hủy hoại hệ sinh thái tự nhiên tại đây. 

‘Không nên xây dự án trong rừng đặc dụng Vườn quốc gia'

Trao đổi với chúng tôi, TS Nguyễn Trung Việt, nguyên Trưởng phòng Quản lý Chất Thải rắn, Sở Tài nguyên Môi trường (hiện là Sở Nông nghiệp và Môi trường) TP.HCM cho biết: “Một dự án nhà máy xử lý rác sẽ không chỉ có lò đốt rác mà còn nhiều hạng mục khác đi kèm như kho bãi, diện tích lưu trữ tro xỉ sau đốt, xe lưu thông chạy ra vào dự án…”. “Vì vậy, ngoài gây tác động tiêu cực đến môi trường rừng, hệ sinh thái xung quanh, dự án còn có nguy cơ khiến rừng, các loài sinh vật xung quanh dễ bị xâm phạm và bị mất hơn”, TS Việt cảnh báo.

Đồng quan điểm, PGS.TS Phùng Chí Sỹ, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam cho rằng nên tránh hoàn toàn việc xây dựng nhà máy xử lý rác trong khu vực rừng Vườn quốc gia chưa từng bị tác động. “Lò đốt chất thải rắn gây tiếng ồn lớn, khói bụi, nhiệt dư sẽ gây ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển của cây rừng, thảm thực vật, xua đuổi chim thú tại khu vực xung quanh lò đốt”, ông Sỹ nói.

Một số khí axit như HF, HCl, SOx cho dù có được xử lý đạt quy chuẩn thì vẫn làm cho ngọn, đọt cây bị cháy. Khí thải chứa hơi nước sau khi xử lý bằng phương pháp hấp thụ kiềm vẫn còn một phần khí axit chưa được hấp thụ sẽ bị ngưng tụ rơi giống mưa axit, khiến cây rừng tại khu vực xung quanh bị ảnh hưởng rất lớn. 

Ngoài ra, lò đốt chất thải rắn còn phát sinh khí thải có chứa các chất dioxin/furan, một trong những hóa chất độc hại nhất được biết đến hiện nay trong khoa học. Dioxin/furan còn tồn tại trong tro bay của lò đốt chất thải rắn.

Ngoài gây tác động tiêu cực đến môi trường rừng, hệ sinh thái xung quanh, dự án còn có nguy cơ khiến rừng, các loài sinh vật xung quanh dễ bị xâm phạm và bị mất hơn”.

TS Nguyễn Trung Việt

Dự án không hiệu quả

Vấn đề quan trọng khác, theo các chuyên gia, công suất dự án nhà máy xử lý rác Côn Đảo chỉ 36 - 67 tấn/ngày là quá nhỏ, không hiệu quả cho đốt rác phát điện được. 

PGS Phùng Chí Sỹ cho biết, theo hướng dẫn xử lý rác thải sinh hoạt mà Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng, mô hình xử lý rác thải phải áp dụng công nghệ mới, hiện đại, thân thiện môi trường. Đối với lò đốt, chỉ khuyến khích đầu tư những lò đốt có công suất lớn thu hồi nhiệt để phát điện (có công suất từ 500 tấn rác/ngày trở lên), hoặc thu hồi nhiệt phục vụ cho quá trình sản xuất (có công suất từ 200 tấn rác/ngày trở lên). Lò đốt rác thải chưa phân loại có công suất dưới 200 tấn/ngày, không thu hồi nhiệt sẽ không hiệu quả, chi phí vận hành cao, gây lãng phí tài nguyên. “Vì vậy việc đầu tư những lò đốt rác thải công suất nhỏ, chỉ 36 - 67 tấn/ngày, không thu hồi nhiệt như ở Côn Đảo sẽ không hiệu quả và không được khuyến khích”, ông Sỹ nhận định. 

Theo TS Nguyễn Trung Việt, dự án đốt rác phát điện, tái chế với công suất nhỏ như Côn Đảo rất khó khả thi về kinh tế đối với nhà đầu tư. Xây dựng ngoài đảo tốn kém hơn ở đất liền, nếu máy móc thiết bị bị hư hỏng cũng khó sửa chữa, thay thế. 

Xử lý rác thải đặt trong mô hình kinh tế tuần hoàn

Nằm trên khu vực đất trống rộng, thoải và nhìn ra hướng biển bãi Nhát, bãi chôn lấp rác hiện hữu của Côn Đảo có diện tích 3,8ha, đang tồn đọng khoảng 130.000 tấn rác sau hơn 20 năm, mỗi ngày lại tiếp nhận thêm 20 - 25 tấn rác thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn toàn huyện. Tổng lượng rác này cao gấp 10 lần lượng rác thải sinh hoạt phát sinh mỗi ngày ở TP.HCM hiện nay.

Năm 2014, UBND huyện Côn Đảo đã đầu tư tại bãi chôn lấp rác hiện hữu một lò đốt rác, công suất khoảng 5 tấn rác/ngày. Nhưng rác đưa về chỉ chôn lấp đơn giản, tồn đọng nhiều năm liền không được xử lý. Theo thông tin từ UBND huyện Côn Đảo, đầu tháng 5/2025, lượng rác tồn đọng bắt đầu được xử lý bằng công nghệ đốt, mỗi ngày từ 40 - 50 tấn, do Liên doanh Công ty CP đầu tư Kim Trường Phát và Công ty CP H-T Giang San làm chủ đầu tư. Theo kế hoạch, dẫn từ báo Thanh Niên, đại diện chủ đầu tư cho biết đang “tiếp tục đưa công nghệ về nhà máy để nâng công suất xử lý, đốt từ 250 - 300 tấn rác thải/ngày. Hơn 130.000 tấn rác thải đang tồn đọng ở Bãi Nhát sẽ nhanh chóng được xử lý”.

Lời giải nào cho rác thải ở Côn Đảo? 

Theo PGS Phùng Chí Sỹ - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, Côn Đảo hoàn toàn có thể nâng cấp, cải tạo khu xử lý rác hiện hữu để xử lý rác trong thời gian trước mắt và tương lai, không cần phải xây thêm nhà máy đốt rác ở nơi khác. Thực tế bãi rác hiện hữu đã có lò đốt rác lại càng là một thuận lợi. Theo nhiều chuyên gia, khối lượng rác thải phát sinh ở Côn Đảo ít, chỉ khoảng 25 tấn/ngày và tới năm 2045 là 67 tấn/ngày, nên việc xử lý rác không khó! Côn Đảo có thể lựa chọn công nghệ phù hợp với quy mô, tính chất chất thải, thân thiện môi trường. 

PGS Phùng Chí Sỹ phân tích, 50 - 60% tổng khối lượng rác thải sinh hoạt tại Côn Đảo là chất hữu cơ có khả năng phân hủy sinh học, có thể tái sử dụng để sản xuất mùn hữu cơ bón cho cây trồng. Rác có khả năng tái chế, tái sử dụng chiếm khoảng 15 - 20% bao gồm nhựa, giấy, kim loại thì có thể bán cho các cơ sở tái chế phế liệu. Phần rác khác còn lại khoảng 15 - 20%, trừ đi phần chất thải nguy hại (có thể gom tập trung chở vào đất liền xử lý riêng), xà bần (có thể sử dụng làm vật liệu san lấp mặt bằng hoặc làm nguyên liệu sản xuất gạch không nung), thì rác có thể cháy được chỉ chiếm khoảng 10 - 15% tổng khối lượng phát sinh.

“Như vậy, trong 25 tấn rác phát sinh mỗi ngày, sau phân loại thì Côn Đảo chỉ còn khoảng 3 - 4 tấn/ngày rác có thể cháy được. Hoàn toàn có thể sử dụng lò đốt đã được đầu tư sẵn tại Bãi Nhát để xử lý. Với khối lượng rác thải khác không còn nhiều, Côn Đảo có thể áp dụng mô hình chôn lấp hợp vệ sinh”, ông Sỹ nói.

Theo PGS Sỹ, ngay cả trong trường hợp khối lượng rác sinh hoạt gia tăng trong tương lai, Côn Đảo vẫn vận dụng được các phương án nêu trên.

Côn Đảo hoàn toàn có thể nâng cấp, cải tạo khu xử lý rác hiện hữu để xử lý rác trong thời gian trước mắt và tương lai, không cần phải xây thêm nhà máy đốt rác ở nơi khác."

PGS Phùng Chí Sỹ

Và cải tạo

“Nhìn vào mặt bằng khu vực bãi rác hiện hữu, tôi thấy vẫn còn không gian phía trước. Vì vậy về mặt quy hoạch, tôi đề xuất cần làm thêm một đường tránh đi vòng ra phía trước sát biển, rồi trồng hai, ba hàng cây xanh cách ly. Đường hiện tại vẫn được giữ để dẫn vào bãi xử lý rác, là một cách vừa mở rộng thêm được diện tích và không gian khu xử lý rác, vừa đảm bảo mỹ quan đô thị du lịch, phù hợp quy định quy hoạch khu xử lý rác”, TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn tư vấn. 

Ông Sơn cho biết vài năm trước ông từng chạy xe vòng quanh Côn Đảo, ngang khu bãi rác ở Bãi Nhát. Nhìn từ ngoài đường vào, trông bãi rác rất thiếu thẩm mỹ do thiếu cây xanh cách ly. Ông cho rằng ven biển Côn Đảo chỗ nào cũng đẹp, không chỉ riêng Bãi Nhát. Bãi Nhát là khu vực vắng người, đã có bãi rác hiệu hữu và đã xây dựng nhà máy đốt rác, nên huyện hoàn toàn có thể tận dụng khu vực này để làm khu vực xử lý rác được ngay lập tức. 

Như chúng tôi đã đề cập, một trong những lý do mà chính quyền tỉnh và huyện Côn Đảo cho rằng “bắt buộc phải thực hiện” dự án nhà máy xử lý rác Côn Đảo trong rừng đặc dụng Vườn quốc gia là vì huyện đang bị quá tải trong xử lý rác bao gồm rác tồn đọng. “Không nên tạo áp lực rác tồn đọng trên đảo để thúc ép xây dựng một dự án xử lý rác mới trong rừng đặc dụng, rồi dành khu đất hiện hữu cho quy hoạch làm đất du lịch, giao lại đất cho nhà đầu tư địa ốc”, TSKH.KTS Sơn nói.

Đọc thêm về vấn đề này tại đây và tại đây.

Bài viết được sự hỗ trợ từ Quỹ Báo cáo rừng nhiệt đới Rainforest Reporting Grant cùng sự hợp tác của Pulitzer Center. Mọi tác nghiệp và nội dung bài viết đều được thực hiện độc lập.